مؤلفه های مؤثربر موفقیت بانک ها و مؤسسات مالی درتجهیزمنابع پولی
مؤلفه های مؤثربر موفقیت بانک ها و مؤسسات مالی درتجهیزمنابع پولی
در بانکداری نوین مؤلفه های متعددی وجود دارند که برروند تجهیز منابع پولی بانکها ومؤسسات مالی تأثیر میگذارند. شناسایی وتعیین میزان تأثیر ونوع ارتباط این مؤلفه ها با موفقیت بانکها در تجهیز منابع پولی مقولهای مهم می باشد. امروزه شرایط و موقعیتهای مؤسسات مالی وبانکها با یکدیگر یکسان نيست وممکن است مؤلفههای تأثیرگذاربرتجهیزمنابع پولی حتی برای هر یک از شعب یک گروه بانکی متفاوت باشد. مؤلفه های فناوری اطلاعات وارتباطات، مهارت2، نیروی انسانی شاغل در بانکها، تنوع وکیفیت3 خدمات بانکی، رضایت مشتریان ازکارکنان ومطلوبیت محیط داخلی ومحل استقرار شعب در بانکداری نوین ابزارهای مهمی هستند که برای جذب بهینه منابع پولی ازآنها استفاده میشود. دراین مقاله ابتدا مفهوم تجهیزمنابع پولی ومؤلفه های تأثیرگذار برآن مورد بررسي قرار گرفته و سپس در مورد میزان تأثیر ونوع رابطه مؤلفهها برتجهیزمنابع پولی بحث شده است. این مقاله تحقیقی در پی پاسخگویی به این سؤال است که آیا بین مؤلفههای تأثیرگذار بر تجهیزمنابع پولی و موفقیت بانکها ومؤسسات مالی در جذب منابع مالی رابطه وجود دارد؟ به منظور پاسخگویی به این سؤال فرضیههای تحقیق تنظیم و به بوته آزمون نهاده شد. و نتایج قابل توجهی به دست آمده است. .
واژگان كليدي: تجهیزمنابع پولی، فناوری اطلاعات وارتباطات، مهارت نیروی انسانی، تنوع خدمات بانکی، کیفیت خدمات بانکی، رضایت مشتریان.
* این مقاله برگرفته از پايان نامه کارشناسی ارشد نویسنده به راهنمايي دكتر هوشنگ شجري دانشيار دانشگاه اصفهان است.
چكيده:
مقدمه
شايد بارزترين پديده بانكداري در عصر حاضر جهاني شدن باشد. بانكها و مؤسسات مالي در گذشته از طريق انجام عمليات بانكي به جذب منابع مالي ميپرداختند. در حال حاضر بانكها مانند ساير سازمانها در سطح جهاني داد و ستد ميكنند، از طرفي با توسعه روزافزون تكنولوژي و صنعتي شدن كشورها در جذب منابع مالي تغييرات چشمگيري به وجود آمده است، به نحوي كه شبكههاي اتوماسيون بانكي و بانكداري اينترنتي يكي از مهمترين راههاي تجهيز منابع مالي براي بانكها و مؤسسات مالي شده اند. امروزه بانك ها براي افزايش قدرت نقدينگي و بالا بردن كيفيت خدمات خود، خدمات مالي غيربانكي نيز به مشتريان ارائه ميكنند و با خريد سازمانهاي كارگزاري مانند شركتهاي بيمه و معاملات ملكي در بازارهاي غيررسمي نيز فعاليت ميكنند و منابع عمده اي را به سمت خود جذب مينمايند. واقعيتي كه بانكها و مؤسسات مالي در ايران نبايد از آن غافل باشند اين است كه در يك بازار رقابتي سالم جهاني، منابع مالي چه از طريق عمليات بانكي و چه از طريق فعاليتهاي غيربانكي به راحتي قابل دسترسي نميباشد. بانكها و مؤسسات مالي براي انجام فعاليتهاي بانكي مطابق استانداردهاي جهاني و همچنين براي انجام فعاليتهاي مالي غيربانكي نياز به بسترسازي و انجام اصلاحات اساسي در ساختار خود دارند. در عصر حاضر به دليل وجود رقابت بين بانكها و مؤسسات مالي براي جذب بيشتر منابع، تسلط بر مؤلفههاي مؤثر بر تجهيز منابع مالي اهميت ويژهاي يافته است. دراین مقاله پژوهشی، ما به مطالعه وبررسی مؤلفههای تأثیرگذار بر جذب منابع مالی پرداختهایم. جذب منابع مالي علاوه بر اينكه مهمترين رسالت مؤسسات مالي و بانكها ميباشد، تأثير مهمي در تنظيم صحيح گردش پول و استقرار يك نظام پولي و اعتباري صحيح و متناسب با برنامههاي بلندمدت و كوتاه مدت كشور دارد. مؤلفههاي سختافزاري و نرمافزاري متعدد باعث ميشوند كه جذب منابع مالي در بانكها، با روشي صحيح و در مسيري مناسب انجام گيرد.
برنامهريزي و سياستگذاري مؤسسات مالي و بانكها در ايران ميبايست بر اساس شرايط و موقعيتهاي خاص هر مؤسسه و بر پايه بررسيهاي به عمل آمده از مؤلفههاي مؤثر در جنب منابع مالي باشد.
تجهیزمنابع پولی دربانکداری نوین
تجهیزمنابع پولی از همان ابتدا که بشر به زندگی اجتماعی روی آورد وداد وستد ومبادله کالاراشروع كرد آغاز شد وهمواره اصلیترین وظیفه سیستم بانکی بوده است. بدین ترتیب بانکها سپردههای مازاد در دسترس مردم را جمعآوری میکردند و با دادن وام به افراد نیازمند وظیفه سنتی خود یعنی واسطهگری رامیان سپردهگذاران و وامگیرندگان ایفا میکردند. درعصرحاضرمؤسسات مالی و بانکها برای تجهیز منابع مالی نیازبه تغییرات اساسی درمحصولات وخدمات خود دارند وبا خدمات ساده وساختارسنتی بانکداری واسطهگری نمیتوانند درعرصههای جهانی به تجهیز منابع بپردازند. دربانکداری نوین، بانکها در زمینههای مالی غیر بانکی خدمات متعددی به مشتریان ارائه می دهند و ارائه خدمات نوین مانند بانکداری سرمایهگذاری، انجام اموربیمه ومسکن وتولید باعث شده منابع جدیدی به بانکها سرازیر شود ودر واقع دربانکداری نوین، بخش عمدهای ازمنابع ازطریق فعالیتهای غیربانکی به دست میآید (زریباف، 1382،ص 8 ).
درنظام بانکی ایران تجهیز منابع با توجه قوانین بانکداری اسلامی از دو طریق انجام میشود:
1- ازطریق جذب سپردههای قرض الحسنه جاری وپس انداز، که منابع مالکانه نامیده میشوند.
2- از طریق جذب سپردههای مدتدار،که منابع وکالتی نامیده میشوند ( هدایتی، 1383، ص 7 ).
دربانکداری نوین ( علاوه برانجام فعالیتهای واسطهگری ) عملیات تجهیز منابع مالی ازطریق فعالیتهای در پي آمده انجام ميگيرد:
1- جذب منابع مالی ازطریق ایجاد شعبات و واحدهای فرعی درکشورهای خارجی
2- انجام فعالیتهای غیربانکی با خرید سازمانهای کارگزاری مانند شرکتهای بیمه وبنگاههای معاملات ملکی
3- ارائه خدمات مالی غیربانکی مانند کارگزاری، بیمه، صندوق بازنشستگی، مدیریت داراییها، امور ساختمان و... به مشتریان
4- ارائه خدمات به مشتریان خرده پا که نیازبه خدمات مشخصی دارند
5- ارئه خدمات به شرکتهای بزرگ و سازمانهای دولتی
6- ارائه خدمات مشاورهای درسرمایهگذاری، خرید و فروش سهام ومبادله ابزارهای مالی، ارز و مشتقات آن
7- تجهیز منابع پولی ازطریق ابزارهای غیر ترازنامهای مانند اعتبارات اسنادی واوراق بهادار مشتقی (هفرنان، 1382، صص 53- 43).
مؤلفههای تأثیر گذار برتجهیزمنابع پولی در بانکداری نوین در این بخش به اختصار به معرفی مؤلفههایی که موجب افزایش قدرت بانکها درجذب منابع مالی میشوند میپردازیم. هرچند درایران بعضی ازپارامترها به دلیل ضعف دربازاریابی بانکی ناشناخته باقی ماندهاند، ولی با بازاریابی بانکی وازطریق تحقیق ونظر خواهی علمی ازکارکنان و مدیران با تجربه درسیستم بانکی ومشتریان بانکها، عوامل مؤثر حتی برای هرشعبه ازیک بانک نیز قابل شناسایی است.
1- فناوری اطلاعات وارتباطات
دربخش بانکداری، نوآوریهای جدید مانند پول الکترونیکی، پایانههای انتقال ودریافت و پرداخت اتوماتیک، بانکداری مجازی و بانکداری اینترنتی لحظهای تحول عظیمی رادراین بخش ایجاد کردهاند وباعث ارتقای کارایی، بهرهوری، سرعت دربرقراری ارتباطات وکاهش هزینههای عملیاتی برای بانکها شدهاند. لذا بانکها برای کسب مزیت رقابتی درعرصههای بازارهای مالی برای جذب منابع مالی باید ازبانکداری الکترونیکی و تکنولوژی مربوطه استفاده كنند. درایران مهمترین چالشی که بانکداری الکترونیکی با آن روبروست، نبودن فرهنگ استفاده از این تکنولوژی وحاکم بودن تجارت سنتی میباشد ( حسینی مقدم، 1382، صص 73-68 ).
2- مهارتهای نیروی انسانی
دربانکها ومؤسسات مالی بیشترخدمات توسط نیروی انسانی ارائه میشود و تجهیز منابع درسطح استانداردهای جهانی، مستلزم داشتن کارکنانی ماهروآموزش دیده است. در بعد فنی، کارکنان باید توانایی استفاده ازتکنولوژی جدید راداشته و در شغل خود حرفهای باشند، دربعد انسانی، کارکنان باید بتوانند به بهترین نحو با مشتریان درتعامل وارتباط باشند ودر بعد ادراکی نیز نیروی انسانی شاغل باید به شناسایی، تجزیه و تحلیل و حل مشکلات مشتریان بپردازد ( بولتون، 1381 ، ص21 ).
3- تنوع خدمات بانکی
بانکها برای ارائه خدمات نوین ومحصولات جدید نیازبه بازاریابی نوین علمی دارند. شناسایی مشتریان و نیازهای متنوع آنها با بازاریابی نوین امکان پذیر است. دربانکداری نوین، بانکها برای شناسایی مشتریان ونیازهای آنها دست به بازاریابی تک به تک وبازاریابی براساس پایگاه دادهها میزنند. بازاریابی تک به تک؛ یعنی ایجاد و مدیریت رابطه فردی با تک تک مشتریان. امروزه به دلیل بهرهگیری ازفناوری رایانهای، بازاریابی تک به تک درمقیاس وسیعی قابل اجرا واقتصادی است. تکنولوژی پایگاه دادهها این امکان رابه بانکها میدهد که رد تک به تک مشتریان خود را دنبال کنند. بانک فورتیس که بزرگترین بانک بلژیک است دارای یک پایگاه دادههای غنی است که اطلاعات مشتریان درآن وجود دارد. استفاده بانک ازتکنولوژی جدید دادهها به آنان این امکان را داده است که در بازاریابی، موفقیت بیشتری کسب کنند. بنابراین با بازاریابی مناسب و علمی میتوان استراتژیهایی رابه کاربردکه محصول مناسب را در زمان مناسب با ابزاری مناسب به مشتری ارائه دهد. قطعا بدون بازاریابی وشناسایی نیازهای متنوع مشتریان، تجهیزمنابع مالی مطابق استانداردهای جهانی امکانپذیر نخواهد بود. (دوبرور، 1384،
صص 5-1 ). یکی دیگر ازچالشهایی که بانکداری ایران با آن روبروست نداشتن بازاریابی بانکی مناسب است. این نقصان منجر به ارائه خدمات مشابه و یکنواخت بدون توجه به نیازها و خواستههای مشتریان می شود.
4- کيفيت خدمات بانکی
خدماتی باکیفیت هستند که بتوانند نیازها وخواستههای مشتریان رابرآورده نمایند. اگرخدمتی انتظارات مشتریان رابرآورده سازد ویا فراتر ازآن باشد، دارای کیفیت است. سازمانهایی که به صورت مستمر خدمات با کیفیت ارائه میدهند و به حفظ و نگهداری مشتری اهمیت میدهند، سازمانهایی مشتریمدار هستند. شاید حفظ و نگهداری مشتری، یکی ازمهمترین معیارهای سنجش کیفیت باشد. دربانکها ومؤسسات مالی،عوامل متعددی برکیفیت خدمات بانکی تأثیر میگذارند از جمله: میزان نرخ بهره بانکی، سیستمهای نظارتی و رسیدگی به شکایات، اطلاعرسانی دقیق به مشتریان، سرعت ودقت خدمات ارائه شده، انجام به موقع تعهدات توسط موسسه، ادب وتواضع کارکنان دربرخورد بامشتریان و رازداری ومحرم اسراربودن کارکنان درخصوص اطلاعات مشتری که همگی باعث جذب بیشترمنابع مالی میشوند.
5- رضایت مشتریان ازکارکنان بانکها و مؤسسات مالي
کارکنان مهمترین سرمایه هرسازمان میباشند و در واقع کارکنان پل ارتباطی بین سازمان ومشتریان هستند. سازمانها بااستفاده ازکارکنان به مشتریان خدمات کیفی ارائه مینمایند ورضایت مشتری راجلب میکنند. بانکها ومؤسسات مالی نیز منابع مالی مورد نیازخود رابامهمترین ابزارشان یعنی کارکنان ازمشتریان اخذ میکنند. وجود و بقاي یک بانک بستگی به مشتریان آن بانک دارد، اگرمشتریان نباشند بانکی نیزوجود نخواهد داشت و مهمترین مشتریان یک بانک مشتریان داخلی آن، یعنی کارکنان بانک میباشند.
بیشترمشتریان بانکها به دلیل بیتوجهی وبیتفاوتی کارکنان با بانکها قطع ارتباط میکنند. رضایت مشتریان بانکها به کیفیت خدمات دریافتی کارکنان بانک بستگی دارد وقابلیت خدمت رسانی کارکنان نیز به کیفیت خدمات داخلی سازمان وابسته است.کیفیت خدمات داخلی نیز به معنی رضایت کارکنان ازخدمات دریافتی ازسازمان است ( اکرامی، 138.، ص 275 ).
6- مطلوبيت محیط داخلی بانکها و مؤسسات مالی
یک محیط خوب، میتواند بر رشد ارزشهای كاركنان وافزایش توان وبهرهوری آنان اثرگذار باشد.بامتنوع شدن فعالیتهای بانکی، سازماندهی محیط کار و ایجاد محیطی آرام وبهرهور در سازمانها به صورتی که منجربه فعال شدن بیشترنیروی انسانی، شادابی آنها، کاهش افسردگیها، رشد خدمات مثبت ودرنهایت دستیابی به بهرهوری مورد نظر شود، ضروری به نظر میرسد. در بانکداری نوین این امر از دغدغههای مدیران اجرایی ومدیران ارشد بانکها میباشد. بانکها برای جذب بیشترمنابع مالی مشتریان میبایست به محیطهای کاری مناسب که دارای شاخصهای محیط کاری از نظر فیزیکی، روانی واجتماعی باشد مجهز شوند ( ونوس، 1383، صص 142-137 ).
7- مطلوبيت محل استقرارمکانی بانکها و مؤسسات مالی
باتوجه به افزایش وشدت رقابت، ارائه خدمات در مکان ومحلهای مورد نظر مشتریان عاملی تعیینکننده درجذب ونگهداری مشتریان است. به همین دلیل امروزه بانکها ودیگرسازمانهای خدماتی به ایجاد شعب درمناطق مختلف پرداختهاند تا ضمن ارائه خدماتی بهتر، حوزه وسیعتری را تحت پوشش قراردهند(روستا، 1380، ص40 ).مکان استقرارشعب بانکها ومؤسسات مالی، محرکی مهم در جذب مشتریان است و بازاریابان بانکی باید آن را به دقت مورد بررسی وارزیابی قراردهند. بنابراین بانکها برای احداث شعب نیازبه ارزیابی علمی و امکانسنجی دقیق دارند وبرای اماکن فعلی نیز باید بازاریابی بانکی به عمل آید. واقع شدن شعب یک بانک درفاصله مکانی وزمانی مناسب، استقرارشعب یک بانک دراماکن مهمی مانند شهرکهای صنعتی ومسکونی و اماکن تجاری و استقرارشعب درنزدیکی پارکینگهای عمومی ازجمله پارامترهایی هستند که برسپردهگذاری مشتریان دربانکها تأثیر میگذارند.
سؤال اصلی تحقيق
سؤال اصلی دراین تحقیق عبارت است از: "آیا بین موفقیت مؤسسات مالی وبانکها در جذب منابع مالی و مؤلفههای تأثیرگذار برتجهیزمنابع مالی رابطه وجود دارد ؟)"
فرضيههای تحقيق
به منظورپاسخ دادن منطقی به سؤال اصلی تحقیق، فرضیههای ذیل به عنوان فرضیههای تحقیق مطرح میشوند:
1- بین میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانکها در جذب منابع مالی ومیزان استفاده ازفناوری اطلاعات وارتباطات، رابطه وجود دارد.
2- بین میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانکها درجذب منابع مالی ومیزان مهارت نیروی انسانی، رابطه وجوددارد.
3- بین میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانکها درجذب منابع مالی ومیزان تنوع خدمات بانکی، رابطه وجود دارد.
4- بین میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانکها درجذب منابع مالی ومیزان کیفیت خدمات بانکی، رابطه وجوددارد.
5- بین میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانکها درجذب منابع مالی ومیزان رضایت مشتریان ازکارکنان، رابطه وجود دارد.
6- بین میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانکها درجذب منابع مالی و میزان مطلوبیت محیط داخلی شعب، رابطه وجود دارد.
7- بین میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانکها درجذب منابع مالی و میزان مطلوبیت محل استقرارشعب، رابطه وجود دارد.
هدف تحقيق
هدف از انجام این تحقیق، پاسخگویی به سؤالات تحقیق ازطریق آزمون آنها وتعیین میزان تأثیرونوع رابطه مؤلفههای تحقیق باموفقیت
مؤسسات مالی وبانکها درجذب منابع مالی است.
روش تحقیق
روش تحقیق دراین پژوهش ازآنجا که به بررسی وضع موجود میپردازد، درقلمرو تحقیقات توصیفی قرار دارد وازآنجا که به بررسی رابطه بین موفقیت بانکها ومؤسسات مالی درجذب منابع پولی وعوامل تأثیرگذاربرتجهیز منابع مالی میپردازد، از نوع همبستگی است. ازطرفی دیگربا توجه به این که تجزیه وتحلیل اطلاعات مربوط به رشد منابع مالی سال جاری شعب موسسه مالی و اعتباری انصار نسبت به منابع مالی سال گذشته انجام میشود وسپس براساس این اطلاعات محقق به مقایسه مؤلفههای تأثیرگذاربرتجهیز منابع مالی در دودسته ازشعب موفق وناموفق میپردازد، تحقیق از نوع علیّ ـ مقایسهای است.
جامعه آماری تحقیق
جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه مشتریان فعال شعب موسسه مالی واعتباری انصار درسطح شهراصفهان است.
تعیین حجم نمونه وروش نمونهگیری
به منظورتعیین حجم نمونه دراین پژوهش با توجه به عدم دسترسی به واریانس صفت مورد مطالعه ابتدا بااستفاده ازنتایج 30 پرسشنامه مقدماتی واریانس برآورد شد وسپس با توجه به بزرگ بودن
حجم جامعه آماری ( 105383)، بااستفاده ازفرمول کوکران باسطح اطمینان 95 درصد حجم نمونه تعیین ومحاسبه شده است.
که درآن:
n= حجم نمونه ،t درسطح اطمینان 95% = 96/1 ، p = وجود صفت، q= عدم وجود صفت وd دقت احتمالی مطلوب میباشد.
حجم نمونه مورد نیاز دراین پژوهش 295 میباشد. باتوجه به اینکه تعداد شعب مؤسسه مالی و اعتباری انصار درسطح شهر اصفهان 15 شعبه است، ابتدا بااستفاده ازاطلاعات جمع آوری شده درمورد جذب منابع مالی در شعب شهراصفهان وتجزیه و تحلیل اطلاعات، شعب مؤسسه به دو دسته موفق و ناموفق تقسیم شد وسپس براساس جدول شماره ( 1) حجم نمونه لازم با استفاده ازروش نمونهگیری تصادفی طبقهای تعیین گردید. ازتعداد 295 عدد پرسشنامه توزیع شده بین شعب موفق وناموفق تعداد 281 پرسشنامه جمعآوری شد که نرخ بازگشت پرسشنامه 95% میباشد.جدول 1: تعيين حجم نمونه لازم
در شعب موفق وناموفق
حجم نمونه مشتریان فعال گروه
درصد تعداد
198 11/67 70723 شعب موفق
97 89/32 34660 شعب ناموفق
295 100 105383 جمع
تجزيه وتحليل دادهها واطلاعات
در این پژوهش، برای آن که بتوان ارتباط بین موفقیت مؤسسات مالی و بانکها درجذب منابع مالی ومؤلفههای مؤثربرتجهیز منابع مالی را مشخص نمود میباست متغیرهای مربوطه اندازهگیری میشد. متغیرهای مستقل، یعنی عوامل مؤثربرموفقیت مؤسسات مالی وبانکها درجذب منابع مالی به وسیله پرسشنامه بررسی ومیزان تأثیر آنها مشخص شد. ولی برای اندازهگیری متغیر وابسته ازاطلاعات مربوط به منابع مالی زمان تحقیق (سال جاری) نسبت به اطلاعات پایان سال مالی گذشته استفاده شد. وباتوجه به اینکه روند رشد منابع دربعضی ازشعب بیشترازرشد مورد انتظاربود ودربعضی ازشعب روند رشد منابع ازرشد مورد انتظارکمتربود، شعب موسسه انصار به ترتیب به دو دسته شعب موفق درجذب منابع مالی وشعب ناموفق در جذب منابع مالی تقسیم شدند. شعب شماره 1 تا 8 که رشد منابع مالی آنها دارای شیب مثبت بود به ترتیب شماره به عنوان شعب موفق وشعب 9 تا 15 که رشد منابع آنها دارای شیب منفی بود به ترتیب شماره به عنوان شعب ناموفق تعیین شدند ( نمودارشماره 1 ). باتوجه به اطلاعات به دست آمده برای اندازهگیری مؤلفههای تحقیق، پرسشنامهها بین مشتریان فعال شعب موفق وناموفق درجذب منابع مالی تقسیم شدند وسپس با استفاده ازآماراستنباطی ابتدا به مقایسه مؤلفههای تأثیرگذار بر تجهیزمنابع مالی در دو دسته شعب موفق وناموفق پرداخته شد وسپس رابطه بین مؤلفههای تأثیرگذاردرتجهیز منابع مالی ومیزان موفقیت مؤسسات مالی وبانکها درجذب منابع پولی مورد بررسی قرار گرفت.
مقايسه میانگین امتیازات فرضیههای تحقیق بین شعب موفق وناموفق
براساس یافتههای جدول شماره ( 2 ) t مشاهده شده درسطح 01/0P £ درتمامی فرضیههای تحقیق معنادار بوده است، بنابراین بین میزان به کارگیری مؤلفههای تحقیق درشعب موفق وناموفق تفاوت وجود دارد. به عبارت دیگر میزان به کارگیری مؤلفهها درشعب موفق بیشترازشعب ناموفق بوده است.
جدول2: مقايسه نمره مؤلفه ها ی مؤثربرجذب منابع مالی درشعب موفق وناموفق
جدول2: مقايسه نمره مؤلفه ها ی مؤثربرجذب منابع مالی درشعب موفق وناموفق
جدول2: مقايسه نمره مؤلفه ها ی مؤثربرجذب منابع مالی درشعب موفق وناموفق
جدول2: مقايسه نمره مؤلفه ها ی مؤثربرجذب منابع مالی درشعب موفق وناموفق
p t شعب ناموفق شعب موفق میانگین وانحراف معیار فرضیه های تحقیق
000/0
53/12 46/2
635/ 0 72/3
713/ 0 S 1
000/0
98/9 38/3
656/ 0 10/4
527/ 0 S 2
000/0
05/11 94/2
619/ 0 84/3
666/ 0 S 3
000/0
79/11 01/3
640/ 0 84/3
543/ 0 S 4
000/0
74/10 23/3
640/ 0 07/4
567/ 0 S 5
000/0
28/11 24/3
654/ 0 06/4
542/0 S 6
000/0
83/7 03/3
575/ 0 60/3
579/0 S 7
نمودار1: اطلاعات رشد منابع مالی شعب موسسه انصار سطح شهراصفهان( آبان ماه 84 نسبت به اسفند ماه 83 )
( ارقام به ميليون ریال )
ردیف متغیرها ضریب همبستگی پیرسون ضریب همبستگی اسپیرمن
1 - میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانک ها درجذب منابع مالی
- میزان استفاده ازفنآوری اطلاعات وارتباطات 736/0r=
002/0P= 879/0r=
000/0P=
2 - میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانک ها درجذب منابع مالی
- میزان مهارت نیروی انسانی 701/0r=
004/0P= 854/0r=
000/0P=
3 - میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانک ها درجذب منابع مالی
- میزان تنوع خدمات بانکی 848/0r=
000/0P= 879/0r=
000/0P=
4 - میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانک ها درجذب منابع مالی
- میزان کیفیت خدمات بانکی 776/0r=
001/0P= 831/0r=
000/0P=
5 - میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانک ها درجذب منابع مالی
- میزان رضایت مشتریان ازکارکنان 754/0r=
001/0P= 820/0r=
000/0P=
6 - میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانک ها درجذب منابع مالی
- میزان مطلوبیت محیط داخلی شعب 607/0r=
016/0P= 586/0r=
022/0P=
7 - میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانک ها درجذب منابع مالی
- میزان مطلوبیت محل استقرارشعب 599/0r=
018/0P= 714/0r=
000/0P=
جدول 3: ضريب بين ميزان موفقيت مؤسسات مالي و بانكها
در جذب منابع مالی و مؤلفه های تاثيرگذار بر تجهيز منابع پولی
15n=
آزمون فرضيه های تحقيق
براساس یافتههای جدول شماره ( 3 ) ضریب همبستگی پیرسون واسپیرمن بین میزان موفقیت
مؤسسات مالی و بانکها در جذب منابع مالی (متغیروابسته) و متغیرهای مستقل تحقیق برای
فرضیههای 1 تا 5 درسطح 01/0P £ معناداربوده
است و برای فرضیههای 6 و 7 درسطح 05/0P £ معنا دار بوده است. بنا براین بین میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانکها درجذب منابع مالی
و مؤلفههای تأثیرگذار برتجهیز منابع پولی رابطه وجود دارد، لذا کلیه فرضیههای تحقیق تائید شدند.
نتيجهگيری
نتایج حاصل ازتجزیه وتحلیل اطلاعات به دست آمده دراین پژوهش به طورکلی نشان میدهد که مؤلفههای تأثیرگذاربرتجهیزمنابع مالی برموفقیت مؤسسات مالی وبانکها درجذب منابع پولی تأثیرداشتهاند. همچنین نتایج حاصله نشان میدهد که شعب موفق درجذب منابع مالی نسبت به شعب ناموفق درجذب منابع مالی به مؤلفههای تأثیرگذاردرتجهیزمنابع مالی بیشتراهمیت دادهاند و بنابراین میتوان نتیجه گرفت که بین اهمیت دادن و
استفاده بهینه بانک ها ومؤسسات مالی ازمؤلفههای تأثیرگذاردرتجهیزمنابع پولی وموفقیت مؤسسات مالی و بانکها درجذب منابع مالی، رابطه معنادار وجود دارد. در نهايت با توجه به بررسيهاي به عمل آمده توسط محقق از وب سايتها، مجلات، مقالات و كتب داخلي و خارجي اين نتيجه حاصل شد كه مؤسسات مالي و بانكها در ايران در زمينه استفاده از خدمات بانكداري الكترونيكي با محدوديتهاي عمدهاي مواجهند كه مهمترين آنها ضعف فرهنگي مردم در استفاده از خدمات الكترونيكي است. همچنين به دليل عدم نظارت و كنترل بر عملكرد كاركنان اصولاً نيروي انساني كه در سيستم بانكي، بخصوص در قسمت صف، خدمات ارائه مينمايند مهارتهاي لازم را ندارند. در بحث تنوع خدمات نيز در سيستم بانكي ايران بيشتر خدمات متداول بانكي انجام مي شود و خدمات مالي ديگر كه مورد نياز مشتريان باشد در بانكها انجام نميشود. كيفيت خدمات ارائه شده در نظام بانكي مطابق استانداردهاي جهاني نيست و پايين بودن كيفيت خدمات باعث شده كه بانكهاي ايراني اصولاٌ سازمانهاي مشتري مداري نباشند. به كاركناني كه در سيستم بانكي فعاليت ميكنند با توجه به اينكه با وجه نقد سروكار دارند و مهمترين ابزار براي جذب منابع ميباشند، رسيدگي لازم نشده و همين امر باعث شده است كه آنها بعضاٌ نتوانند خدمات شايسته و ارزنده ارائه نمايند. همچنين از لحاظ محل استقرار شعب و محيط داخلي شعب بازاريابي لازم به صورت علمي به عمل نيامده، بنابراين در كل ميتوان گفت سيستم بانكي كشور نتوانسته نيازها و خواستههاي مردم را تأمين كند.پيشنهادها
نتايج تحقيق نشان ميدهد كه مؤلفههای تأثیرگذار (فناوري اطلاعات و ارتباطات، مهارت نیروی انسانی، تنوع خدمات، كيفيت خدمات، رضايت مشتريان از كاركنان، محيط داخلي شعب و محل استقرار شعب) بر تجهیزمنابع مالي، در موفقيت شعب مؤسسه مالی واعتباری انصار براي جذب منابع مالي، نقش مؤثري داشتهاند. در اين رابطه پيشنهادهايي در 2 بخش ارائه مي شود:
الف- پيشنهادهاي كاربردي براي کلیه مؤسسات مالی و بانکها
1ـ مؤسسات مالی تمامي شعب خود را به فناوري بانكداري الكترونيكي از جمله دستگاههاي خودپرداز، بانكداري برخط((online و شبكههاي داخلي و خارجي مجهز نمايند.
2ـ بهتر است مؤسسات مالی در هنگام گزينش نيرو، به شايستگي نيروي انساني از لحاظ فني، رفتاري، وضعيت ظاهري و تحصيلات مرتبط اهميت بدهند.
3ـ اگر مؤسسات مالی به آموزش نيروهاي شعب در بحث برخورد با مشتريان، شناسايي خواستهها و نيازهاي مشتريان و حل مشكلات آنها بپردازند، ميتوانند مشتريان بيشتر و در نتيجه منابع مالي بيشتري را به سمت خود جلب كنند.
4ـ مؤسسات مالی با فراهم آوردن امكان افتتاح حسابهاي متنوع مانند پس اندازهاي تأمين آتيه، مسكن جوانان و ساير حسابها بر اساس نياز مشتريان، ميتوانند گامي مؤثر در جهت جلب رضايت مشتريان بردارند.
5ـ مؤسسات مالی تدابيري اتخاذ نمايند كه شعب آنها بعدازظهرها نيز بتوانند خدمات لازم را به مشتريان ارائه دهند.
6ـ مؤسسات مالی با انجام فعاليتهاي مالي غيربانكي مانند سرمايهگذاري در بخشهاي توليد، مسكن، بيمه و خريد و فروش سهام و... ميتوانند سود بيشتري كسب كنند.
7ـ مؤسسات مالی ميتوانند به اعطاي تسهيلات متنوع از لحاظ مبلغ، مدت بازپرداخت و بر حسب نوع نياز مشتري اقدام كنند.
8ـ مؤسسه انصار در شعبي كه در جذب منابع ناموفق بودهاند از كاركنان شادابتر و با انگيزهتر استفاده نمايد.
9ـ مؤسسات مالی طي يك برنامه كارسنجي و علمي، حجم كار كاركنان شعب را با تعداد كاركنان شعب مورد ارزيابي قرار دهند و در صورت وجود عدم تناسب، نيروي انساني مربوطه تأمين شود تا رضايت مشتريان جلب گردد.
10ـ مؤسسات مالی ميتوانند با آموزش مديران و مسئولان شعب، فرهنگ مشاركت و كار گروهي را در شعب ترويج كنند.
11ـ مؤسسات مالی در پرداخت حقوق و مزايا و امكانات رفاهي به كاركنان، استانداردهاي جهاني را بررسي كرده و الگو قرار دهند.
12ـ مؤسسات مالی بهتر است به نظافت و آراستگي نماي بيروني ساختمان شعب، امكانات رفاهي براي مشتريان و وضعيت داخلي شعب، بيشتر اهميت بدهند.
13ـ مؤسسات مالی با مدنظر قرار دادن استانداردهاي جهاني مطلوبيت محيط داخلي شعب را از نظر رواني، اجتماعي و فيزيكي بالا ببرند.
14ـ مؤسسات مالی ميتوانند حداقل براي مشتريان خاص، امكانات پاركينگ اتومبيل فراهم كنند.
15ـ بهتر است مؤسسات مالی براي اماكن فعلي شعب خود ارزيابي علمي انجام دهند و در صورت نياز، به تغيير مكان شعب خود اقدام كنند.
ب ـ ساير پيشنهادها
پيشنهادهاي در پي آمده به طور كلي براي ايجاد تغييرات و اصلاحات در نظام بانكي كشور ارائه ميشود:
1ـ قوانين و مقررات فعلي نظام بانكي كشور ميبايست اصلاح شود و براي بانكهاي خصوصي و مؤسسات مالي غيربانكي، قوانين و مقررات جداگانه تهيه گردد.
2ـ با بسترسازي، فرهنگسازي و رفع محدوديتهاي موجود، نظام بانكي كشور ميتواند براي استفاده مردم از بانكداري الكترونيكي مطابق استانداردهاي جهاني برنامهريزي كند.
3ـ در نظام بانكي كشور تدابيري اتخاذ شود تا بانكها و مؤسسات مالي به سمت انجام و توسعه فعاليتهاي مالي غيربانكي روي آورند.
4ـ نظام بانكي كشور ميتواند به ترويج فرهنگ مشتري گرايي در بانكها و مؤسسات مالي بپردازد، به نحوي كه بانكها و مؤسسات مالي موظف باشند پاسخگوي انتظارات و نيازهاي منطقي مشتريان باشند.
5ـ نظام بانكي كشور بايد براي ارائه خدمات متناسب با استانداردهاي جهاني از بازاريابي بانكي استفاده كند. ˜
در بانکداری نوین مؤلفه های متعددی وجود دارند که برروند تجهیز منابع پولی بانکها ومؤسسات مالی تأثیر میگذارند. شناسایی وتعیین میزان تأثیر ونوع ارتباط این مؤلفه ها با موفقیت بانکها در تجهیز منابع پولی مقولهای مهم می باشد. امروزه شرایط و موقعیتهای مؤسسات مالی وبانکها با یکدیگر یکسان نيست وممکن است مؤلفههای تأثیرگذاربرتجهیزمنابع پولی حتی برای هر یک از شعب یک گروه بانکی متفاوت باشد. مؤلفه های فناوری اطلاعات وارتباطات، مهارت2، نیروی انسانی شاغل در بانکها، تنوع وکیفیت3 خدمات بانکی، رضایت مشتریان ازکارکنان ومطلوبیت محیط داخلی ومحل استقرار شعب در بانکداری نوین ابزارهای مهمی هستند که برای جذب بهینه منابع پولی ازآنها استفاده میشود. دراین مقاله ابتدا مفهوم تجهیزمنابع پولی ومؤلفه های تأثیرگذار برآن مورد بررسي قرار گرفته و سپس در مورد میزان تأثیر ونوع رابطه مؤلفهها برتجهیزمنابع پولی بحث شده است. این مقاله تحقیقی در پی پاسخگویی به این سؤال است که آیا بین مؤلفههای تأثیرگذار بر تجهیزمنابع پولی و موفقیت بانکها ومؤسسات مالی در جذب منابع مالی رابطه وجود دارد؟ به منظور پاسخگویی به این سؤال فرضیههای تحقیق تنظیم و به بوته آزمون نهاده شد. و نتایج قابل توجهی به دست آمده است. .
واژگان كليدي: تجهیزمنابع پولی، فناوری اطلاعات وارتباطات، مهارت نیروی انسانی، تنوع خدمات بانکی، کیفیت خدمات بانکی، رضایت مشتریان.
* این مقاله برگرفته از پايان نامه کارشناسی ارشد نویسنده به راهنمايي دكتر هوشنگ شجري دانشيار دانشگاه اصفهان است.
چكيده:
مقدمه
شايد بارزترين پديده بانكداري در عصر حاضر جهاني شدن باشد. بانكها و مؤسسات مالي در گذشته از طريق انجام عمليات بانكي به جذب منابع مالي ميپرداختند. در حال حاضر بانكها مانند ساير سازمانها در سطح جهاني داد و ستد ميكنند، از طرفي با توسعه روزافزون تكنولوژي و صنعتي شدن كشورها در جذب منابع مالي تغييرات چشمگيري به وجود آمده است، به نحوي كه شبكههاي اتوماسيون بانكي و بانكداري اينترنتي يكي از مهمترين راههاي تجهيز منابع مالي براي بانكها و مؤسسات مالي شده اند. امروزه بانك ها براي افزايش قدرت نقدينگي و بالا بردن كيفيت خدمات خود، خدمات مالي غيربانكي نيز به مشتريان ارائه ميكنند و با خريد سازمانهاي كارگزاري مانند شركتهاي بيمه و معاملات ملكي در بازارهاي غيررسمي نيز فعاليت ميكنند و منابع عمده اي را به سمت خود جذب مينمايند. واقعيتي كه بانكها و مؤسسات مالي در ايران نبايد از آن غافل باشند اين است كه در يك بازار رقابتي سالم جهاني، منابع مالي چه از طريق عمليات بانكي و چه از طريق فعاليتهاي غيربانكي به راحتي قابل دسترسي نميباشد. بانكها و مؤسسات مالي براي انجام فعاليتهاي بانكي مطابق استانداردهاي جهاني و همچنين براي انجام فعاليتهاي مالي غيربانكي نياز به بسترسازي و انجام اصلاحات اساسي در ساختار خود دارند. در عصر حاضر به دليل وجود رقابت بين بانكها و مؤسسات مالي براي جذب بيشتر منابع، تسلط بر مؤلفههاي مؤثر بر تجهيز منابع مالي اهميت ويژهاي يافته است. دراین مقاله پژوهشی، ما به مطالعه وبررسی مؤلفههای تأثیرگذار بر جذب منابع مالی پرداختهایم. جذب منابع مالي علاوه بر اينكه مهمترين رسالت مؤسسات مالي و بانكها ميباشد، تأثير مهمي در تنظيم صحيح گردش پول و استقرار يك نظام پولي و اعتباري صحيح و متناسب با برنامههاي بلندمدت و كوتاه مدت كشور دارد. مؤلفههاي سختافزاري و نرمافزاري متعدد باعث ميشوند كه جذب منابع مالي در بانكها، با روشي صحيح و در مسيري مناسب انجام گيرد.
برنامهريزي و سياستگذاري مؤسسات مالي و بانكها در ايران ميبايست بر اساس شرايط و موقعيتهاي خاص هر مؤسسه و بر پايه بررسيهاي به عمل آمده از مؤلفههاي مؤثر در جنب منابع مالي باشد.
تجهیزمنابع پولی دربانکداری نوین
تجهیزمنابع پولی از همان ابتدا که بشر به زندگی اجتماعی روی آورد وداد وستد ومبادله کالاراشروع كرد آغاز شد وهمواره اصلیترین وظیفه سیستم بانکی بوده است. بدین ترتیب بانکها سپردههای مازاد در دسترس مردم را جمعآوری میکردند و با دادن وام به افراد نیازمند وظیفه سنتی خود یعنی واسطهگری رامیان سپردهگذاران و وامگیرندگان ایفا میکردند. درعصرحاضرمؤسسات مالی و بانکها برای تجهیز منابع مالی نیازبه تغییرات اساسی درمحصولات وخدمات خود دارند وبا خدمات ساده وساختارسنتی بانکداری واسطهگری نمیتوانند درعرصههای جهانی به تجهیز منابع بپردازند. دربانکداری نوین، بانکها در زمینههای مالی غیر بانکی خدمات متعددی به مشتریان ارائه می دهند و ارائه خدمات نوین مانند بانکداری سرمایهگذاری، انجام اموربیمه ومسکن وتولید باعث شده منابع جدیدی به بانکها سرازیر شود ودر واقع دربانکداری نوین، بخش عمدهای ازمنابع ازطریق فعالیتهای غیربانکی به دست میآید (زریباف، 1382،ص 8 ).
درنظام بانکی ایران تجهیز منابع با توجه قوانین بانکداری اسلامی از دو طریق انجام میشود:
1- ازطریق جذب سپردههای قرض الحسنه جاری وپس انداز، که منابع مالکانه نامیده میشوند.
2- از طریق جذب سپردههای مدتدار،که منابع وکالتی نامیده میشوند ( هدایتی، 1383، ص 7 ).
دربانکداری نوین ( علاوه برانجام فعالیتهای واسطهگری ) عملیات تجهیز منابع مالی ازطریق فعالیتهای در پي آمده انجام ميگيرد:
1- جذب منابع مالی ازطریق ایجاد شعبات و واحدهای فرعی درکشورهای خارجی
2- انجام فعالیتهای غیربانکی با خرید سازمانهای کارگزاری مانند شرکتهای بیمه وبنگاههای معاملات ملکی
3- ارائه خدمات مالی غیربانکی مانند کارگزاری، بیمه، صندوق بازنشستگی، مدیریت داراییها، امور ساختمان و... به مشتریان
4- ارائه خدمات به مشتریان خرده پا که نیازبه خدمات مشخصی دارند
5- ارئه خدمات به شرکتهای بزرگ و سازمانهای دولتی
6- ارائه خدمات مشاورهای درسرمایهگذاری، خرید و فروش سهام ومبادله ابزارهای مالی، ارز و مشتقات آن
7- تجهیز منابع پولی ازطریق ابزارهای غیر ترازنامهای مانند اعتبارات اسنادی واوراق بهادار مشتقی (هفرنان، 1382، صص 53- 43).
مؤلفههای تأثیر گذار برتجهیزمنابع پولی در بانکداری نوین در این بخش به اختصار به معرفی مؤلفههایی که موجب افزایش قدرت بانکها درجذب منابع مالی میشوند میپردازیم. هرچند درایران بعضی ازپارامترها به دلیل ضعف دربازاریابی بانکی ناشناخته باقی ماندهاند، ولی با بازاریابی بانکی وازطریق تحقیق ونظر خواهی علمی ازکارکنان و مدیران با تجربه درسیستم بانکی ومشتریان بانکها، عوامل مؤثر حتی برای هرشعبه ازیک بانک نیز قابل شناسایی است.
1- فناوری اطلاعات وارتباطات
دربخش بانکداری، نوآوریهای جدید مانند پول الکترونیکی، پایانههای انتقال ودریافت و پرداخت اتوماتیک، بانکداری مجازی و بانکداری اینترنتی لحظهای تحول عظیمی رادراین بخش ایجاد کردهاند وباعث ارتقای کارایی، بهرهوری، سرعت دربرقراری ارتباطات وکاهش هزینههای عملیاتی برای بانکها شدهاند. لذا بانکها برای کسب مزیت رقابتی درعرصههای بازارهای مالی برای جذب منابع مالی باید ازبانکداری الکترونیکی و تکنولوژی مربوطه استفاده كنند. درایران مهمترین چالشی که بانکداری الکترونیکی با آن روبروست، نبودن فرهنگ استفاده از این تکنولوژی وحاکم بودن تجارت سنتی میباشد ( حسینی مقدم، 1382، صص 73-68 ).
2- مهارتهای نیروی انسانی
دربانکها ومؤسسات مالی بیشترخدمات توسط نیروی انسانی ارائه میشود و تجهیز منابع درسطح استانداردهای جهانی، مستلزم داشتن کارکنانی ماهروآموزش دیده است. در بعد فنی، کارکنان باید توانایی استفاده ازتکنولوژی جدید راداشته و در شغل خود حرفهای باشند، دربعد انسانی، کارکنان باید بتوانند به بهترین نحو با مشتریان درتعامل وارتباط باشند ودر بعد ادراکی نیز نیروی انسانی شاغل باید به شناسایی، تجزیه و تحلیل و حل مشکلات مشتریان بپردازد ( بولتون، 1381 ، ص21 ).
3- تنوع خدمات بانکی
بانکها برای ارائه خدمات نوین ومحصولات جدید نیازبه بازاریابی نوین علمی دارند. شناسایی مشتریان و نیازهای متنوع آنها با بازاریابی نوین امکان پذیر است. دربانکداری نوین، بانکها برای شناسایی مشتریان ونیازهای آنها دست به بازاریابی تک به تک وبازاریابی براساس پایگاه دادهها میزنند. بازاریابی تک به تک؛ یعنی ایجاد و مدیریت رابطه فردی با تک تک مشتریان. امروزه به دلیل بهرهگیری ازفناوری رایانهای، بازاریابی تک به تک درمقیاس وسیعی قابل اجرا واقتصادی است. تکنولوژی پایگاه دادهها این امکان رابه بانکها میدهد که رد تک به تک مشتریان خود را دنبال کنند. بانک فورتیس که بزرگترین بانک بلژیک است دارای یک پایگاه دادههای غنی است که اطلاعات مشتریان درآن وجود دارد. استفاده بانک ازتکنولوژی جدید دادهها به آنان این امکان را داده است که در بازاریابی، موفقیت بیشتری کسب کنند. بنابراین با بازاریابی مناسب و علمی میتوان استراتژیهایی رابه کاربردکه محصول مناسب را در زمان مناسب با ابزاری مناسب به مشتری ارائه دهد. قطعا بدون بازاریابی وشناسایی نیازهای متنوع مشتریان، تجهیزمنابع مالی مطابق استانداردهای جهانی امکانپذیر نخواهد بود. (دوبرور، 1384،
صص 5-1 ). یکی دیگر ازچالشهایی که بانکداری ایران با آن روبروست نداشتن بازاریابی بانکی مناسب است. این نقصان منجر به ارائه خدمات مشابه و یکنواخت بدون توجه به نیازها و خواستههای مشتریان می شود.
4- کيفيت خدمات بانکی
خدماتی باکیفیت هستند که بتوانند نیازها وخواستههای مشتریان رابرآورده نمایند. اگرخدمتی انتظارات مشتریان رابرآورده سازد ویا فراتر ازآن باشد، دارای کیفیت است. سازمانهایی که به صورت مستمر خدمات با کیفیت ارائه میدهند و به حفظ و نگهداری مشتری اهمیت میدهند، سازمانهایی مشتریمدار هستند. شاید حفظ و نگهداری مشتری، یکی ازمهمترین معیارهای سنجش کیفیت باشد. دربانکها ومؤسسات مالی،عوامل متعددی برکیفیت خدمات بانکی تأثیر میگذارند از جمله: میزان نرخ بهره بانکی، سیستمهای نظارتی و رسیدگی به شکایات، اطلاعرسانی دقیق به مشتریان، سرعت ودقت خدمات ارائه شده، انجام به موقع تعهدات توسط موسسه، ادب وتواضع کارکنان دربرخورد بامشتریان و رازداری ومحرم اسراربودن کارکنان درخصوص اطلاعات مشتری که همگی باعث جذب بیشترمنابع مالی میشوند.
5- رضایت مشتریان ازکارکنان بانکها و مؤسسات مالي
کارکنان مهمترین سرمایه هرسازمان میباشند و در واقع کارکنان پل ارتباطی بین سازمان ومشتریان هستند. سازمانها بااستفاده ازکارکنان به مشتریان خدمات کیفی ارائه مینمایند ورضایت مشتری راجلب میکنند. بانکها ومؤسسات مالی نیز منابع مالی مورد نیازخود رابامهمترین ابزارشان یعنی کارکنان ازمشتریان اخذ میکنند. وجود و بقاي یک بانک بستگی به مشتریان آن بانک دارد، اگرمشتریان نباشند بانکی نیزوجود نخواهد داشت و مهمترین مشتریان یک بانک مشتریان داخلی آن، یعنی کارکنان بانک میباشند.
بیشترمشتریان بانکها به دلیل بیتوجهی وبیتفاوتی کارکنان با بانکها قطع ارتباط میکنند. رضایت مشتریان بانکها به کیفیت خدمات دریافتی کارکنان بانک بستگی دارد وقابلیت خدمت رسانی کارکنان نیز به کیفیت خدمات داخلی سازمان وابسته است.کیفیت خدمات داخلی نیز به معنی رضایت کارکنان ازخدمات دریافتی ازسازمان است ( اکرامی، 138.، ص 275 ).
6- مطلوبيت محیط داخلی بانکها و مؤسسات مالی
یک محیط خوب، میتواند بر رشد ارزشهای كاركنان وافزایش توان وبهرهوری آنان اثرگذار باشد.بامتنوع شدن فعالیتهای بانکی، سازماندهی محیط کار و ایجاد محیطی آرام وبهرهور در سازمانها به صورتی که منجربه فعال شدن بیشترنیروی انسانی، شادابی آنها، کاهش افسردگیها، رشد خدمات مثبت ودرنهایت دستیابی به بهرهوری مورد نظر شود، ضروری به نظر میرسد. در بانکداری نوین این امر از دغدغههای مدیران اجرایی ومدیران ارشد بانکها میباشد. بانکها برای جذب بیشترمنابع مالی مشتریان میبایست به محیطهای کاری مناسب که دارای شاخصهای محیط کاری از نظر فیزیکی، روانی واجتماعی باشد مجهز شوند ( ونوس، 1383، صص 142-137 ).
7- مطلوبيت محل استقرارمکانی بانکها و مؤسسات مالی
باتوجه به افزایش وشدت رقابت، ارائه خدمات در مکان ومحلهای مورد نظر مشتریان عاملی تعیینکننده درجذب ونگهداری مشتریان است. به همین دلیل امروزه بانکها ودیگرسازمانهای خدماتی به ایجاد شعب درمناطق مختلف پرداختهاند تا ضمن ارائه خدماتی بهتر، حوزه وسیعتری را تحت پوشش قراردهند(روستا، 1380، ص40 ).مکان استقرارشعب بانکها ومؤسسات مالی، محرکی مهم در جذب مشتریان است و بازاریابان بانکی باید آن را به دقت مورد بررسی وارزیابی قراردهند. بنابراین بانکها برای احداث شعب نیازبه ارزیابی علمی و امکانسنجی دقیق دارند وبرای اماکن فعلی نیز باید بازاریابی بانکی به عمل آید. واقع شدن شعب یک بانک درفاصله مکانی وزمانی مناسب، استقرارشعب یک بانک دراماکن مهمی مانند شهرکهای صنعتی ومسکونی و اماکن تجاری و استقرارشعب درنزدیکی پارکینگهای عمومی ازجمله پارامترهایی هستند که برسپردهگذاری مشتریان دربانکها تأثیر میگذارند.
سؤال اصلی تحقيق
سؤال اصلی دراین تحقیق عبارت است از: "آیا بین موفقیت مؤسسات مالی وبانکها در جذب منابع مالی و مؤلفههای تأثیرگذار برتجهیزمنابع مالی رابطه وجود دارد ؟)"
فرضيههای تحقيق
به منظورپاسخ دادن منطقی به سؤال اصلی تحقیق، فرضیههای ذیل به عنوان فرضیههای تحقیق مطرح میشوند:
1- بین میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانکها در جذب منابع مالی ومیزان استفاده ازفناوری اطلاعات وارتباطات، رابطه وجود دارد.
2- بین میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانکها درجذب منابع مالی ومیزان مهارت نیروی انسانی، رابطه وجوددارد.
3- بین میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانکها درجذب منابع مالی ومیزان تنوع خدمات بانکی، رابطه وجود دارد.
4- بین میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانکها درجذب منابع مالی ومیزان کیفیت خدمات بانکی، رابطه وجوددارد.
5- بین میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانکها درجذب منابع مالی ومیزان رضایت مشتریان ازکارکنان، رابطه وجود دارد.
6- بین میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانکها درجذب منابع مالی و میزان مطلوبیت محیط داخلی شعب، رابطه وجود دارد.
7- بین میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانکها درجذب منابع مالی و میزان مطلوبیت محل استقرارشعب، رابطه وجود دارد.
هدف تحقيق
هدف از انجام این تحقیق، پاسخگویی به سؤالات تحقیق ازطریق آزمون آنها وتعیین میزان تأثیرونوع رابطه مؤلفههای تحقیق باموفقیت
مؤسسات مالی وبانکها درجذب منابع مالی است.
روش تحقیق
روش تحقیق دراین پژوهش ازآنجا که به بررسی وضع موجود میپردازد، درقلمرو تحقیقات توصیفی قرار دارد وازآنجا که به بررسی رابطه بین موفقیت بانکها ومؤسسات مالی درجذب منابع پولی وعوامل تأثیرگذاربرتجهیز منابع مالی میپردازد، از نوع همبستگی است. ازطرفی دیگربا توجه به این که تجزیه وتحلیل اطلاعات مربوط به رشد منابع مالی سال جاری شعب موسسه مالی و اعتباری انصار نسبت به منابع مالی سال گذشته انجام میشود وسپس براساس این اطلاعات محقق به مقایسه مؤلفههای تأثیرگذاربرتجهیز منابع مالی در دودسته ازشعب موفق وناموفق میپردازد، تحقیق از نوع علیّ ـ مقایسهای است.
جامعه آماری تحقیق
جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه مشتریان فعال شعب موسسه مالی واعتباری انصار درسطح شهراصفهان است.
تعیین حجم نمونه وروش نمونهگیری
به منظورتعیین حجم نمونه دراین پژوهش با توجه به عدم دسترسی به واریانس صفت مورد مطالعه ابتدا بااستفاده ازنتایج 30 پرسشنامه مقدماتی واریانس برآورد شد وسپس با توجه به بزرگ بودن
حجم جامعه آماری ( 105383)، بااستفاده ازفرمول کوکران باسطح اطمینان 95 درصد حجم نمونه تعیین ومحاسبه شده است.
که درآن:
n= حجم نمونه ،t درسطح اطمینان 95% = 96/1 ، p = وجود صفت، q= عدم وجود صفت وd دقت احتمالی مطلوب میباشد.
حجم نمونه مورد نیاز دراین پژوهش 295 میباشد. باتوجه به اینکه تعداد شعب مؤسسه مالی و اعتباری انصار درسطح شهر اصفهان 15 شعبه است، ابتدا بااستفاده ازاطلاعات جمع آوری شده درمورد جذب منابع مالی در شعب شهراصفهان وتجزیه و تحلیل اطلاعات، شعب مؤسسه به دو دسته موفق و ناموفق تقسیم شد وسپس براساس جدول شماره ( 1) حجم نمونه لازم با استفاده ازروش نمونهگیری تصادفی طبقهای تعیین گردید. ازتعداد 295 عدد پرسشنامه توزیع شده بین شعب موفق وناموفق تعداد 281 پرسشنامه جمعآوری شد که نرخ بازگشت پرسشنامه 95% میباشد.جدول 1: تعيين حجم نمونه لازم
در شعب موفق وناموفق
حجم نمونه مشتریان فعال گروه
درصد تعداد
198 11/67 70723 شعب موفق
97 89/32 34660 شعب ناموفق
295 100 105383 جمع
تجزيه وتحليل دادهها واطلاعات
در این پژوهش، برای آن که بتوان ارتباط بین موفقیت مؤسسات مالی و بانکها درجذب منابع مالی ومؤلفههای مؤثربرتجهیز منابع مالی را مشخص نمود میباست متغیرهای مربوطه اندازهگیری میشد. متغیرهای مستقل، یعنی عوامل مؤثربرموفقیت مؤسسات مالی وبانکها درجذب منابع مالی به وسیله پرسشنامه بررسی ومیزان تأثیر آنها مشخص شد. ولی برای اندازهگیری متغیر وابسته ازاطلاعات مربوط به منابع مالی زمان تحقیق (سال جاری) نسبت به اطلاعات پایان سال مالی گذشته استفاده شد. وباتوجه به اینکه روند رشد منابع دربعضی ازشعب بیشترازرشد مورد انتظاربود ودربعضی ازشعب روند رشد منابع ازرشد مورد انتظارکمتربود، شعب موسسه انصار به ترتیب به دو دسته شعب موفق درجذب منابع مالی وشعب ناموفق در جذب منابع مالی تقسیم شدند. شعب شماره 1 تا 8 که رشد منابع مالی آنها دارای شیب مثبت بود به ترتیب شماره به عنوان شعب موفق وشعب 9 تا 15 که رشد منابع آنها دارای شیب منفی بود به ترتیب شماره به عنوان شعب ناموفق تعیین شدند ( نمودارشماره 1 ). باتوجه به اطلاعات به دست آمده برای اندازهگیری مؤلفههای تحقیق، پرسشنامهها بین مشتریان فعال شعب موفق وناموفق درجذب منابع مالی تقسیم شدند وسپس با استفاده ازآماراستنباطی ابتدا به مقایسه مؤلفههای تأثیرگذار بر تجهیزمنابع مالی در دو دسته شعب موفق وناموفق پرداخته شد وسپس رابطه بین مؤلفههای تأثیرگذاردرتجهیز منابع مالی ومیزان موفقیت مؤسسات مالی وبانکها درجذب منابع پولی مورد بررسی قرار گرفت.
مقايسه میانگین امتیازات فرضیههای تحقیق بین شعب موفق وناموفق
براساس یافتههای جدول شماره ( 2 ) t مشاهده شده درسطح 01/0P £ درتمامی فرضیههای تحقیق معنادار بوده است، بنابراین بین میزان به کارگیری مؤلفههای تحقیق درشعب موفق وناموفق تفاوت وجود دارد. به عبارت دیگر میزان به کارگیری مؤلفهها درشعب موفق بیشترازشعب ناموفق بوده است.
جدول2: مقايسه نمره مؤلفه ها ی مؤثربرجذب منابع مالی درشعب موفق وناموفق
جدول2: مقايسه نمره مؤلفه ها ی مؤثربرجذب منابع مالی درشعب موفق وناموفق
جدول2: مقايسه نمره مؤلفه ها ی مؤثربرجذب منابع مالی درشعب موفق وناموفق
جدول2: مقايسه نمره مؤلفه ها ی مؤثربرجذب منابع مالی درشعب موفق وناموفق
p t شعب ناموفق شعب موفق میانگین وانحراف معیار فرضیه های تحقیق
000/0
53/12 46/2
635/ 0 72/3
713/ 0 S 1
000/0
98/9 38/3
656/ 0 10/4
527/ 0 S 2
000/0
05/11 94/2
619/ 0 84/3
666/ 0 S 3
000/0
79/11 01/3
640/ 0 84/3
543/ 0 S 4
000/0
74/10 23/3
640/ 0 07/4
567/ 0 S 5
000/0
28/11 24/3
654/ 0 06/4
542/0 S 6
000/0
83/7 03/3
575/ 0 60/3
579/0 S 7
نمودار1: اطلاعات رشد منابع مالی شعب موسسه انصار سطح شهراصفهان( آبان ماه 84 نسبت به اسفند ماه 83 )
( ارقام به ميليون ریال )
ردیف متغیرها ضریب همبستگی پیرسون ضریب همبستگی اسپیرمن
1 - میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانک ها درجذب منابع مالی
- میزان استفاده ازفنآوری اطلاعات وارتباطات 736/0r=
002/0P= 879/0r=
000/0P=
2 - میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانک ها درجذب منابع مالی
- میزان مهارت نیروی انسانی 701/0r=
004/0P= 854/0r=
000/0P=
3 - میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانک ها درجذب منابع مالی
- میزان تنوع خدمات بانکی 848/0r=
000/0P= 879/0r=
000/0P=
4 - میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانک ها درجذب منابع مالی
- میزان کیفیت خدمات بانکی 776/0r=
001/0P= 831/0r=
000/0P=
5 - میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانک ها درجذب منابع مالی
- میزان رضایت مشتریان ازکارکنان 754/0r=
001/0P= 820/0r=
000/0P=
6 - میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانک ها درجذب منابع مالی
- میزان مطلوبیت محیط داخلی شعب 607/0r=
016/0P= 586/0r=
022/0P=
7 - میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانک ها درجذب منابع مالی
- میزان مطلوبیت محل استقرارشعب 599/0r=
018/0P= 714/0r=
000/0P=
جدول 3: ضريب بين ميزان موفقيت مؤسسات مالي و بانكها
در جذب منابع مالی و مؤلفه های تاثيرگذار بر تجهيز منابع پولی
15n=
آزمون فرضيه های تحقيق
براساس یافتههای جدول شماره ( 3 ) ضریب همبستگی پیرسون واسپیرمن بین میزان موفقیت
مؤسسات مالی و بانکها در جذب منابع مالی (متغیروابسته) و متغیرهای مستقل تحقیق برای
فرضیههای 1 تا 5 درسطح 01/0P £ معناداربوده
است و برای فرضیههای 6 و 7 درسطح 05/0P £ معنا دار بوده است. بنا براین بین میزان موفقیت مؤسسات مالی وبانکها درجذب منابع مالی
و مؤلفههای تأثیرگذار برتجهیز منابع پولی رابطه وجود دارد، لذا کلیه فرضیههای تحقیق تائید شدند.
نتيجهگيری
نتایج حاصل ازتجزیه وتحلیل اطلاعات به دست آمده دراین پژوهش به طورکلی نشان میدهد که مؤلفههای تأثیرگذاربرتجهیزمنابع مالی برموفقیت مؤسسات مالی وبانکها درجذب منابع پولی تأثیرداشتهاند. همچنین نتایج حاصله نشان میدهد که شعب موفق درجذب منابع مالی نسبت به شعب ناموفق درجذب منابع مالی به مؤلفههای تأثیرگذاردرتجهیزمنابع مالی بیشتراهمیت دادهاند و بنابراین میتوان نتیجه گرفت که بین اهمیت دادن و
استفاده بهینه بانک ها ومؤسسات مالی ازمؤلفههای تأثیرگذاردرتجهیزمنابع پولی وموفقیت مؤسسات مالی و بانکها درجذب منابع مالی، رابطه معنادار وجود دارد. در نهايت با توجه به بررسيهاي به عمل آمده توسط محقق از وب سايتها، مجلات، مقالات و كتب داخلي و خارجي اين نتيجه حاصل شد كه مؤسسات مالي و بانكها در ايران در زمينه استفاده از خدمات بانكداري الكترونيكي با محدوديتهاي عمدهاي مواجهند كه مهمترين آنها ضعف فرهنگي مردم در استفاده از خدمات الكترونيكي است. همچنين به دليل عدم نظارت و كنترل بر عملكرد كاركنان اصولاً نيروي انساني كه در سيستم بانكي، بخصوص در قسمت صف، خدمات ارائه مينمايند مهارتهاي لازم را ندارند. در بحث تنوع خدمات نيز در سيستم بانكي ايران بيشتر خدمات متداول بانكي انجام مي شود و خدمات مالي ديگر كه مورد نياز مشتريان باشد در بانكها انجام نميشود. كيفيت خدمات ارائه شده در نظام بانكي مطابق استانداردهاي جهاني نيست و پايين بودن كيفيت خدمات باعث شده كه بانكهاي ايراني اصولاٌ سازمانهاي مشتري مداري نباشند. به كاركناني كه در سيستم بانكي فعاليت ميكنند با توجه به اينكه با وجه نقد سروكار دارند و مهمترين ابزار براي جذب منابع ميباشند، رسيدگي لازم نشده و همين امر باعث شده است كه آنها بعضاٌ نتوانند خدمات شايسته و ارزنده ارائه نمايند. همچنين از لحاظ محل استقرار شعب و محيط داخلي شعب بازاريابي لازم به صورت علمي به عمل نيامده، بنابراين در كل ميتوان گفت سيستم بانكي كشور نتوانسته نيازها و خواستههاي مردم را تأمين كند.پيشنهادها
نتايج تحقيق نشان ميدهد كه مؤلفههای تأثیرگذار (فناوري اطلاعات و ارتباطات، مهارت نیروی انسانی، تنوع خدمات، كيفيت خدمات، رضايت مشتريان از كاركنان، محيط داخلي شعب و محل استقرار شعب) بر تجهیزمنابع مالي، در موفقيت شعب مؤسسه مالی واعتباری انصار براي جذب منابع مالي، نقش مؤثري داشتهاند. در اين رابطه پيشنهادهايي در 2 بخش ارائه مي شود:
الف- پيشنهادهاي كاربردي براي کلیه مؤسسات مالی و بانکها
1ـ مؤسسات مالی تمامي شعب خود را به فناوري بانكداري الكترونيكي از جمله دستگاههاي خودپرداز، بانكداري برخط((online و شبكههاي داخلي و خارجي مجهز نمايند.
2ـ بهتر است مؤسسات مالی در هنگام گزينش نيرو، به شايستگي نيروي انساني از لحاظ فني، رفتاري، وضعيت ظاهري و تحصيلات مرتبط اهميت بدهند.
3ـ اگر مؤسسات مالی به آموزش نيروهاي شعب در بحث برخورد با مشتريان، شناسايي خواستهها و نيازهاي مشتريان و حل مشكلات آنها بپردازند، ميتوانند مشتريان بيشتر و در نتيجه منابع مالي بيشتري را به سمت خود جلب كنند.
4ـ مؤسسات مالی با فراهم آوردن امكان افتتاح حسابهاي متنوع مانند پس اندازهاي تأمين آتيه، مسكن جوانان و ساير حسابها بر اساس نياز مشتريان، ميتوانند گامي مؤثر در جهت جلب رضايت مشتريان بردارند.
5ـ مؤسسات مالی تدابيري اتخاذ نمايند كه شعب آنها بعدازظهرها نيز بتوانند خدمات لازم را به مشتريان ارائه دهند.
6ـ مؤسسات مالی با انجام فعاليتهاي مالي غيربانكي مانند سرمايهگذاري در بخشهاي توليد، مسكن، بيمه و خريد و فروش سهام و... ميتوانند سود بيشتري كسب كنند.
7ـ مؤسسات مالی ميتوانند به اعطاي تسهيلات متنوع از لحاظ مبلغ، مدت بازپرداخت و بر حسب نوع نياز مشتري اقدام كنند.
8ـ مؤسسه انصار در شعبي كه در جذب منابع ناموفق بودهاند از كاركنان شادابتر و با انگيزهتر استفاده نمايد.
9ـ مؤسسات مالی طي يك برنامه كارسنجي و علمي، حجم كار كاركنان شعب را با تعداد كاركنان شعب مورد ارزيابي قرار دهند و در صورت وجود عدم تناسب، نيروي انساني مربوطه تأمين شود تا رضايت مشتريان جلب گردد.
10ـ مؤسسات مالی ميتوانند با آموزش مديران و مسئولان شعب، فرهنگ مشاركت و كار گروهي را در شعب ترويج كنند.
11ـ مؤسسات مالی در پرداخت حقوق و مزايا و امكانات رفاهي به كاركنان، استانداردهاي جهاني را بررسي كرده و الگو قرار دهند.
12ـ مؤسسات مالی بهتر است به نظافت و آراستگي نماي بيروني ساختمان شعب، امكانات رفاهي براي مشتريان و وضعيت داخلي شعب، بيشتر اهميت بدهند.
13ـ مؤسسات مالی با مدنظر قرار دادن استانداردهاي جهاني مطلوبيت محيط داخلي شعب را از نظر رواني، اجتماعي و فيزيكي بالا ببرند.
14ـ مؤسسات مالی ميتوانند حداقل براي مشتريان خاص، امكانات پاركينگ اتومبيل فراهم كنند.
15ـ بهتر است مؤسسات مالی براي اماكن فعلي شعب خود ارزيابي علمي انجام دهند و در صورت نياز، به تغيير مكان شعب خود اقدام كنند.
ب ـ ساير پيشنهادها
پيشنهادهاي در پي آمده به طور كلي براي ايجاد تغييرات و اصلاحات در نظام بانكي كشور ارائه ميشود:
1ـ قوانين و مقررات فعلي نظام بانكي كشور ميبايست اصلاح شود و براي بانكهاي خصوصي و مؤسسات مالي غيربانكي، قوانين و مقررات جداگانه تهيه گردد.
2ـ با بسترسازي، فرهنگسازي و رفع محدوديتهاي موجود، نظام بانكي كشور ميتواند براي استفاده مردم از بانكداري الكترونيكي مطابق استانداردهاي جهاني برنامهريزي كند.
3ـ در نظام بانكي كشور تدابيري اتخاذ شود تا بانكها و مؤسسات مالي به سمت انجام و توسعه فعاليتهاي مالي غيربانكي روي آورند.
4ـ نظام بانكي كشور ميتواند به ترويج فرهنگ مشتري گرايي در بانكها و مؤسسات مالي بپردازد، به نحوي كه بانكها و مؤسسات مالي موظف باشند پاسخگوي انتظارات و نيازهاي منطقي مشتريان باشند.
5ـ نظام بانكي كشور بايد براي ارائه خدمات متناسب با استانداردهاي جهاني از بازاريابي بانكي استفاده كند. ˜
+ نوشته شده در ساعت توسط Gh.Bashari
|